жүзгіш машиналар

жүзгіш машиналар
(Плавающие машины)
алдын ала дайындықсыз су бөгеттерінен өте алатын ұрыстық және көліктік (доңғалақты немесе шынжыр табанды) құралдар. Бірінші ұрыстық Ж.м. (автомобиль-қайықтар немесе амфибиялар) ХХ ғасырдың басында пайда болды. Орыс өнертапқышы И.Чайковский 1916 ж. жүзгіш сауытты автомобильдің жобасын жасады. 1919 ж. Ижорск зауытында Г.В. Кондратьевтің конструкциясымен жасалған жүзгіш танктің тәжірибелік үлгісі сыналды. 1920 ж. бірқатар елдерде де осыған ұқсас машиналардың үлгілері сыналды. Ж.м. Екінші дүниежүзілік соғыста көптеп қолданыла бастады. Қазіргі әскерлерде жүзгіш автомобильдер, шынжыр табанды (доңғалақты) транспортерлер, сауытты транспортерлер, жаяу әскердің ұрыстық машиналары және жеңіл танктер бар. Ж.м-лардың жүзгіштігін қамтамасыз ететін су өткізбейтін корпустары, суда жүруге арналған қозғалтқыштары, суда басқару механизмдері, сонымен қатар қосымша жабдықтары (суды ағызып шығаратын жүйелері) болады. Ж.м-ның суда жүруі үшін бұрандалы, роторлық-бұрандалы, су атқыш, шынжыр табанды және доңғалақты қозғалтқыштар қолданы-лады. Бұрандалы еспелер конструкциясының қарапайымдылығы мен беріктілігіне байланысты қолданысқа кеңінен тараған. Роторлық-бұрандалы қозғалтқыштар батпақты, құмды жерлерде, қалың қарларда, лайланған суларда жүруге арналған Ж.м-да қолданылады. Ол бұранда бетін құрайтын дәнекерленген пластиналары бар айналмалы екі немесе төрт цилиндрден тұрады. 1950 жылдардан бастап су атқыш қозғалтқыштар кеңінен қолданыла бастады. Шынжыр табанды қозғалтқыштардың тарту күші суға батқан шынжыр табанның төменгі бөлігінің айналу есебінен, ал доңғалақты машиналардың тарту күштері дөңгелектерінің айналу есебінен құрылады. Ж.м-дың жылдамдығы суда — 10—16 км/сағ.; су асты қанаттарында және ауа жастықтарындағы машиналардың жылдамдығы — 70 км/сағ-қа дейін және одан да көп болады, ал шынжыр табанды және доңғалақты қозғалтқыштар 5—10 км/сағ. жылдамдықты қамтамасыз ете алады. Ж.м-дың суда маневр жасауы (бұрылу, берілген траектория бойынша жылжу, тежеу, артқы жүріске көшу) жүзу кезінде басқару тетіктерінің көмегімен жүзеге асырылады. Арналуы бойынша Ж.м. ұрыстық машиналарға; жеке құрамды, қару-жарақты, техникаларды, материалдық құралдарды су бөгеттерінен өтумен бірге құрлықта тасымалдауға, теңіз десанттарын түсіруге, сонымен қатар теңіз айлақтары болмағанда кемелердің жүгін түсіруге арналған жүзгіш автомо-бильдер мен транспортерлерге — десантты-транспорттық; жүзбелі көпірлердің өздігінен жүретін арнайы тіректері мен сал қайықтар, негізінен, инженерлік әскерлердің қару-жарағында болатын және судағы жұмыстарды жүргізуге арналған көпірлердің құрылысы үшін қолданылатын жүзбелі құрылғыларға — арнайы машиналарға бөлінеді. Әдетте, Ж.м-да артық қысымды және ауаны тазартатын жабдықтары бар толық герметикалық бөлімдері болады. Жүзбелі транспортерлер мен автомобильдер өзін қорғау үшін пулеметтермен, сонымен қатар түнгі көру аспаптарымен, навигациялық жабдық-тармен, байланыс құралдарымен жабдықталған.

Казахский толковый терминологический словарь по военному делу. — Мектеп.

Игры ⚽ Поможем сделать НИР

Полезное


Смотреть что такое "жүзгіш машиналар" в других словарях:

  • машиналарға техникалық күтім жасау — (Техническое обслуживание машин) машиналарды тұрақты техникалық дайындықта ұстау мақсатында оларды күтуге байланысты белгілі жұмыстар атқару. Қарулы Күштерде машиналарға техникалық күтім жасаудың жоспарлы алдын алу жүйесі белгіленген. Ол… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • саптық машиналар — (Строевые машины) құрамына автомобильдер, шынжыр табанды және дөңгелекті тартқыштар, транспортерлер мен тракторлар, әскерлік автотрактор кіретін техникалық машиналарының бір тобы. Оған жеке құрамды, әр түрлі қару жарақтарды есептобымен бірге,… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • көліктік машиналар — (Транспортные машины) әскерде қолданылатын, құрамына автомобильдер мен тракторлар кіретін машиналар тобы. К.м лар құрамына: күнделікті қызметте қолдануға арналған әскери бөлімдердің жеңіл автомобильдері, шаруашылық қызметке арналған штаттық жүк… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • запчасть — Машиналар өчен запас часть …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге

  • лек жолы — (Колонный путь) әскерлердің жолдардан тыс қозғалысы үшін таңдалған және дайындалған жергілікті жердің алқабы. Л.ж. жолдар жетпеген жағдайда немесе оларды пайдалануға болмайтын жағдайда салынады. Л.ж. арнайы доңғалақты және шынжыр табанды… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • техникалық қызмет көрсету және жөндеу пункті — (Пункт технического обслуживания и ремонта) техникалық қызмет көрсету, қару жарақты, әскери және басқа да техниканы күнделікті жөндеумен қатар, шектеулі жұмыстар жүргізуге арналған әскери бөлім паркінің негізгі элементтерінің бірі. Т.қ.к.ж.п.… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • автотрактор техникасын эвакуациялау — (Эвакуация автотракторной техники) істен шыққан машиналарды бұзылған жерінен шығарып, жөндеу бөлімшелеріне (бөлімдеріне) немесе жинақтау пункттеріне жеткізу. Сондай ақ ұрыс даласында тұрып қалған, батып кеткен, төңкерілген, зақымданған және… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • әскерлерді басқарудың радиоэлектронды жүйесі — (Радиоэлектронная система управления войсками) әскерлерді (флот күштерін) басқару процесін автоматтандыруға арналған бақылау, тану, барлау және байланыс жасайтын радиоэлектронды құралдардан, сондай ақ электронды есептеуіш машиналар мен көрнекі… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • сауытты танк техникасын эвакуациялау — (Эвакуация бронетанковой техники) танк және мотоат қыштар бөлімшелерінің (бөлімдерінің) қарауындағы зақымдалған сауытты машиналарды ұрыс қимылдары ауданы нан алып шығу. С.т.т.э ға: эвакуациялауды керек ететін машинаның орны мен техникалық… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • механизацияләү — Җитештерүне машиналар һәм механизмнар белән җиһазлау; кул хезмәте коралларын өлешчә яки тулысынча машиналар, механизмнар белән алмаштыру …   Татар теленең аңлатмалы сүзлеге


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»